Genocide: woorden, dreigingen en historische context

Genocide.

Iedereen kan het woord uitspreken en iedereen kan het schrijven. Vele volken hebben ermee te maken gehad. Het woord kleeft ook al decennia aan het Joodse volk: eerst onmiskenbaar als slachtoffer van de Holocaust, en in het huidige debat steeds vaker in beschuldigingen aan het adres van Israël.

Juist bij zo’n beladen begrip zijn bewijs, bronkritiek en juridische precisie onmisbaar. Demonstraties, slogans of berichten op sociale media bewijzen op zichzelf geen genocide. Volgens het Genocideverdrag van de Verenigde Naties gaat het om specifieke handelingen, gepleegd met de bedoeling een nationale, etnische, raciale of religieuze groep als zodanig geheel of gedeeltelijk te vernietigen. Contextnotitie: het verdrag vereist dus zowel verboden handelingen als de specifieke bedoeling om een beschermde groep geheel of gedeeltelijk te vernietigen.

Ook uitspraken over de vernietiging of verdwijning van de staat Israël zijn niet zonder meer hetzelfde als een oproep om Joden als volk te vernietigen. Ze kunnen ernstig, bedreigend en historisch relevant zijn, maar moeten naar bron, vertaling en context worden beoordeeld.

Azzam Pasha, destijds secretaris-generaal van de Arabische Liga, wordt een uitspraak toegeschreven dat een oorlog om Palestina een “oorlog van uitroeiing” en een “gedenkwaardig bloedbad” zou worden, vergelijkbaar met de Mongoolse veroveringen en de kruistochten. De openbare reconstructie van de bronoverlevering voert dit terug op Akhbar al-Yom van 11 oktober 1947. Contextnotitie: een direct controleerbare scan van de oorspronkelijke Arabische krantenpagina is niet beschikbaar in de geraadpleegde openbare bronnen. Daarom presenteren wij dit citaat als toegeschreven en betwist, niet als zelfstandig bewijs van juridisch vastgestelde genocide-intentie.

Op 24 oktober 2023 zei Ghazi Hamad, lid van het politieke bureau van Hamas, in een interview op de Libanese zender LBC dat Israël volgens hem geen plaats op het land had en dat de aanval van 7 oktober herhaald zou worden. De oorspronkelijke uitzending staat bij LBC; een Engelstalig transcript met videofragment is gepubliceerd door MEMRI. Contextnotitie: MEMRI is de vertaalbron en heeft een uitgesproken institutionele invalshoek. De uitzending zelf bevestigt de spreker en context; voor de precieze Engelse formulering wordt transparant naar de vertaling verwezen. Hamad plaatste zijn woorden binnen Hamas’ voorstelling van strijd tegen bezetting. Die context maakt de herhaalde dreiging niet minder ernstig, maar hoort wel bij het volledige feitenbeeld.

Op 26 oktober 2005 citeerde de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad ayatollah Khomeini met de uitspraak dat het regime dat Jeruzalem bezet “van de pagina van de tijd” moest verdwijnen. De BBC licht haar vertaalkeuze en het Perzische origineel toe; een tijdgenotenverslag van The New York Times laat zien hoe de uitspraak destijds werd weergegeven. Contextnotitie: de veelgebruikte formulering “Israël van de kaart vegen” is geen letterlijke vertaling; het Perzisch bevat het woord “kaart” niet. De uitspraak was vijandig tegenover de staat Israël, maar zorgvuldige berichtgeving moet het verschil tussen letterlijke tekst en gangbare vertaling zichtbaar houden.

Op 22 mei 2020, tijdens Al-Quds-dag, omschreef de Iraanse opperste leider Ali Khamenei Israël als een “kankergezwel” dat volgens hem zou worden “ontworteld en vernietigd”, zoals Associated Press berichtte. Zijn officiële Al-Quds-dagboodschap gebruikt in de Engelse versie ook vernietigende retoriek over het zionisme. Contextnotitie: de exacte Engelse woordkeuze verschilt tussen de officiële vertaling en internationale berichtgeving. De uitspraak wordt daarom aan Ali Khamenei toegeschreven en niet zonder een specifieke bron aan Ruhollah Khomeini.

De voorbeelden laten zien hoe lang vernietigende retoriek over Israël al deel uitmaakt van het politieke conflict. Zij bewijzen niet automatisch dat iedere spreker juridisch aantoonbare genocide-intentie had. Daarvoor moeten de precieze woorden, de context, het doelwit en mogelijke handelingen afzonderlijk worden onderzocht.

Aan u om op basis van controleerbare bronnen een mening te vormen over zulke uitspraken en over de dreiging die Joodse en Israëlische gemeenschappen daarin ervaren. Stel u daarbij voor hoe het zou zijn wanneer leiders van omliggende landen openlijk het einde van uw staat of herhaling van dodelijk geweld zouden bepleiten.