Wat de evangeliën beschrijven
Volgens de vier evangeliën vroegen de hogepriesters en een deel van de Joodse raad om de veroordeling van Jezus, riep een menigte om Zijn kruisiging, sprak de Romeinse stadhouder Pontius Pilatus het vonnis uit en voerden Romeinse soldaten de kruisiging uit (Mattheüs 27; Markus 15; Lukas 23; Johannes 18–19). Kruisiging was een Romeinse straf.
Wat de kerk erover leerde
Eeuwenlang werd de beschuldiging van "godsmoord" gebruikt tegen Joden, met vervolging als gevolg. De katholieke kerk verklaarde in Nostra Aetate (1965) dat de dood van Jezus "niet zonder onderscheid aan alle toenmalige Joden en evenmin aan de Joden van vandaag" kan worden aangerekend. Veel protestantse kerken hebben die beschuldiging eveneens verworpen. GOD News wijst elke vorm van antisemitisme en vervangingstheologie af.
Bijbelse reflectie
Ik begrijp de vraag, maar als christen wil ik hier heel voorzichtig en Bijbels mee omgaan.
Ik sta niet blind achter een regering, ook niet achter de regering van Israël. Iedere leider en iedere staat mag worden getoetst aan waarheid, recht en gerechtigheid. Liefde voor het Joodse volk betekent voor mij dus niet dat iedere beslissing van Israël goed is.
Maar ik geloof ook niet dat de Bijbel ons ruimte geeft om “de Joden” als volk collectief verantwoordelijk te houden voor de dood van Jezus.
Jezus was Zelf Joods. Maria was Joods. De apostelen waren Joods. Stefanus was Joods. Paulus was Joods. De eerste gemeente bestond vrijwel geheel uit Joden.
Ja, bepaalde Joodse leiders en een menigte riepen om Zijn kruisiging. Pontius Pilatus gaf uiteindelijk het bevel en Romeinse soldaten voerden de kruisiging uit. Maar zelfs daarmee raken we nog niet de diepste Bijbelse waarheid.
Jezus zegt Zelf:
“Niemand neemt het van Mij af, maar Ik leg het uit Mijzelf af.” — Johannes 10:18
Christus gaf Zijn leven vrijwillig voor onze zonden.
Daarom lees ik het kruis niet als: “dit volk heeft Jezus vermoord”, maar als de plaats waar de zonde van de mensheid en de liefde van God elkaar ontmoeten.
Ook de woorden “Zijn bloed kome over ons en onze kinderen” uit Mattheüs 27 geven ons geen recht om tweeduizend jaar later Joden collectief schuldig te verklaren. Petrus spreekt later tegen dezelfde omgeving en zegt: “Ik weet dat u het uit onwetendheid gedaan hebt, evenals uw leiders” (Handelingen 3:17), en roept hen vervolgens tot bekering en herstel.
En Paulus waarschuwt niet-Joodse gelovigen in Romeinen 11 heel nadrukkelijk:
“Beroem u niet tegen de takken.”
Hij eindigt niet met verachting van Israël, maar met de woorden:
“Want de genadegaven en de roeping van God zijn onberouwelijk.” — Romeinen 11:29
Dat betekent voor mij niet dat Joodse mensen geen verlossing door Jezus nodig hebben. Paulus zelf verlangt ernaar dat Israël gered wordt. Maar het betekent evenmin dat christenen zich boven het Joodse volk mogen verheffen.
Ook Israëlische leiders staan niet boven kritiek. Waar sprake is van onrecht, moet dat eerlijk benoemd worden. Maar ik wil mensen niet reduceren tot woorden als “slager”, net zoals ik Palestijnen, Arabieren of moslims niet tot etiketten wil reduceren.
Mijn houding tegenover Israël komt daarom niet voort uit de gedachte dat Israël altijd gelijk heeft.
Ik heb liefde voor het Joodse volk omdat de Schrift mij nederigheid leert tegenover de wortel waarin wij als gelovigen uit de volken zijn geënt. Uit Israël kwamen de verbonden, de profeten, de apostelen en naar het vlees de Messias.
Tegelijk heeft iedere Palestijn dezelfde door God gegeven menselijke waardigheid. Ook hun leven, verdriet en toekomst doen ertoe.
Daarom wil ik niet kiezen tussen liefde voor Joden en liefde voor Palestijnen.
Ik wil kiezen voor waarheid wanneer die ongemakkelijk is, gerechtigheid wanneer die iets kost, genade tegenover mensen en boven alles trouw aan Jezus Christus.
Geen blind nationalisme. Geen antisemitisme. Geen haat tegen Palestijnen. Geen collectieve schuld.
Maar Christus, waarheid, gerechtigheid en liefde.
Johannes 10:18; Mattheüs 27:25; Handelingen 3:17–19; Romeinen 11:18; Romeinen 11:29
Vragen van lezers
Wie was volgens de evangeliën verantwoordelijk voor de kruisiging van Jezus?
De evangeliën noemen een deel van de Joodse tempelleiding en een menigte in Jeruzalem die om Zijn kruisiging vroegen, de Romeinse stadhouder Pontius Pilatus die het vonnis uitsprak, en Romeinse soldaten die het uitvoerden. Jezus zegt zelf dat niemand Zijn leven van Hem afneemt, maar dat Hij het vrijwillig aflegt (Johannes 10:18).
Zijn Joden vandaag collectief schuldig aan de dood van Jezus?
Nee. De Bijbel geeft geen grond om een heel volk, laat staan latere generaties, collectief schuldig te verklaren. Petrus spreekt van onwetendheid en roept tot bekering (Handelingen 3:17–19). De katholieke kerk verwierp de beschuldiging van collectieve schuld in Nostra Aetate (1965), en veel protestantse kerken deden hetzelfde.
Wat betekent "Zijn bloed kome over ons en onze kinderen" (Mattheüs 27:25)?
Het vers beschrijft wat een menigte op dat moment riep. Het is geen goddelijk vonnis over alle Joden van alle tijden. Het vers is in de kerkgeschiedenis misbruikt om antisemitisme te rechtvaardigen; GOD News wijst dat gebruik af.
Betekent liefde voor het Joodse volk dat Israël nooit bekritiseerd mag worden?
Nee. Iedere regering, ook die van Israël, mag worden getoetst aan waarheid, recht en gerechtigheid. Liefde voor het Joodse volk en de erkenning van de menselijke waardigheid van iedere Palestijn gaan samen.