فاجعه‌ای که در آخرین لحظه رخ نداد: پرواز فلای‌دبی به تل‌آویو

دیروز در کنفرانسی بسیار پرجمعیت در اورشلیم بودم که هشدار اپلیکیشن فرماندهی جبههٔ داخلی ما را از حملهٔ موشکی در جنوب اسرائیل باخبر کرد. هشدار نادرست بود. خوشبختانه، چون اینجا در اسرائیل زندگی کم‌کم به روال عادی بازمی‌گردد، اکنون که به نظر می‌رسد ایران و یمن به دست نیروی هوایی اسرائیل (و شاید عملیات زمینی مخفی) زمین‌گیر شده‌اند.

اما امروز این کشورِ در جنگ دوباره هدف قرار گرفت. اسرائیل از فاجعه‌ای بزرگ جان به در برد، پس از آنکه کمک‌خلبان پرواز فلای‌دبی از دبی به فرودگاه بن‌گوریون نزدیک تل‌آویو (من در حومهٔ یافا زندگی می‌کنم) کوشید هواپیما را در اختیار بگیرد و سرنگون کند.

وقتی ساعت دو بامداد تازه از اورشلیم به خانه رسیده‌ای، جور دیگری از خواب برمی‌خیزی.

مقامات اسرائیلی آن را «رویداد تروریستی» می‌نامند. در اینجا مهم‌ترین جزئیات نجات سرنشینان از این فاجعه را می‌آورم.

حمله در کابین خلبان

در میانهٔ پرواز، بر فراز حریم هوایی اردن، کمک‌خلبان (بنا بر گزارش‌ها تبعهٔ عمان) ناگهان به کاپیتان حمله کرد و چند ضربهٔ چاقو به او زد. مهاجم کوشید کاپیتان را از کابین بیرون کند و بوئینگ ۷۳۷ مکس ۸ را به شیرجه‌ای تند فرستاد.

مداخلهٔ مسافران

مطبوعات اسرائیل در حال حاضر به‌طور گسترده دربارهٔ آن می‌نویسند.

حدود یک ساعت و نیم تا دو ساعت پس از برخاستن، بر فراز شمال غرب عربستان سعودی نزدیک مرز اردن، هواپیما ناگهان از حدود ۳۴ هزار پا به حدود ۱۵ تا ۱۷ هزار پا پایین آمد، بخشی از آن در کمتر از یک دقیقه (بنا بر داده‌های ردیابی). ابتدا کد ترانسپوندر ۷۷۰۰ (وضعیت اضطراری عمومی) و سپس ۷۵۰۰ (مداخلهٔ غیرقانونی / ربایش احتمالی) را مخابره کرد و بعد به ۷۷۰۰ بازگشت. هواپیما تغییر مسیر داد و به سلامت در فرودگاه تبوک (شاهزاده سلطان بن عبدالعزیز) در عربستان سعودی فرود آمد. همهٔ مسافران سالم‌اند.

۱. روایت «قهرمانان» اسرائیلی در هواپیما

مطبوعات بر مسافرانی تمرکز کرده‌اند که به کابین هجوم بردند. یکی از پرنقل‌قول‌ترین روایت‌ها از آنِ تسویکا مانس، مدیرعامل بازوی سرمایه‌گذاری اسرائیلی بانک لئومی (باراک کپیتال آندررایتینگ) است. او به سایت اقتصادی کالکالیست گفت: «همسرم کنار کابین ایستاده بود چون دخترمان در دستشویی بود. ناگهان صدای فریاد از کابین شنید. بی‌درنگ به خلبان ذخیره‌ای که نزدیک نشسته بود فریاد زد: "زود برو داخل، ببین چه خبر است!"» مانس تعریف می‌کند که سپس با دو مرد دیگر به کابین دوید: «مهاجم را مهار کردیم. سراپا خونی‌ام. دیوانه‌وار بود.»

رسانه‌های دیگر، از جمله i24NEWS، مصاحبهٔ تلفنی پراحساسی با مسافری به نام مریم پخش کردند: «خلبان چاقو خورده بود، همه‌جا خون می‌دیدیم. فکر می‌کردیم زنده بیرون نمی‌آییم.»

۲. خشم سیاسی و تابعیت عمانی

به گفتهٔ منابع امنیتی اسرائیل که با جروزالم پست گفت‌وگو کردند، کمک‌خلبان تبعهٔ عمان است. این موضوع جنجالی سیاسی به پا کرده است: طبق ترتیبات امنیتی میان اسرائیل و فلای‌دبی، خلبانانی که به تل‌آویو پرواز می‌کنند باید از کشورهایی باشند که روابط خود را با اسرائیل عادی کرده‌اند. عمان چنین نکرده است.

اسرائیل بی‌درنگ واکنش نشان داد: جنگنده‌ها به پرواز درآمدند، نخست‌وزیر نتانیاهو نشستی اضطراری تشکیل داد و فرماندهی ارتش گرد هم آمد. جنگنده‌ها پیش از رسیدن به حریم هوایی عربستان بازگشتند.

نخستین گزارش‌ها از درگیری میان خلبانان خبر می‌دادند. گزارش‌های بعدی منابع امنیتی اسرائیل، رسانه‌ها و مسافران به سناریویی جدی‌تر اشاره دارند: گفته می‌شود کمک‌خلبان کاپیتان اماراتی را با چاقو زده و کوشیده هواپیما را سرنگون کند. مسافران و خدمه مهاجم را مهار کردند؛ دو خلبانِ خارج از شیفت که در هواپیما بودند به فرود ایمن کمک کردند. هر دو خلبان زخمی شده و در بیمارستانی در عربستان سعودی بستری‌اند.

مقامات اسرائیلی این رویداد را حملهٔ تروریستی احتمالی می‌دانند. وزیر ایتامار بن‌گویر از تروریستی سخن گفت که می‌خواست هواپیما را سرنگون کند. فلای‌دبی رویدادی در کابین، فرود ایمن در تبوک و سلامت همهٔ مسافران را تأیید می‌کند؛ به گفتهٔ این شرکت، دلایل و انگیزه‌ها هنوز نامعلوم و موضوع تحقیق رسمی است.

وضعیت کنونی

همهٔ مسافران در امان‌اند. فلای‌دبی هواپیمای جایگزینی فرستاد تا آنان را به تل‌آویو برساند. این رویداد هنوز در جریان است؛ جزئیات ممکن است با پیشرفت تحقیقات رسمی در عربستان سعودی، امارات و اسرائیل تغییر کند.