Iran in de Bijbel: wat de Schrift werkelijk zegt over Perzië

Zoek naar "Iran in de Bijbel" en u zult twee heel verschillende soorten antwoorden vinden. Het ene behandelt het land als een gecodeerde speler in een eindtijdscript. Het andere opent de tekst en leest wat er staat. GOD News kiest de tweede weg, omdat het Bijbelse verslag over het land dat we nu Iran noemen substantiëler en verrassender is dan de speculatie die erop is gebouwd.

De naam Iran komt niet voor in de Schrift. De naam Perzië wel — samen met Elam, Medië en de steden Susa en Ecbatana, allemaal binnen het grondgebied van de moderne Islamitische Republiek. De naamsverandering is recent: de Perzische regering vroeg buitenlandse staten vanaf 1935 om Iran te gebruiken in officiële correspondentie, terwijl Perzië nog decennialang gangbaar bleef in het Engels. Dus wanneer een Bijbellezer Perzië tegenkomt, ontmoet hij dezelfde geografie, niet een andere.

Het eerste wat de Schrift over Perzië zegt is verrassend: God werkt door een Perzische koning die hem niet aanbidt. Cyrus wordt in Jesaja Gods "gezalfde" en "herder" genoemd, taal die elders is voorbehouden aan Israëls eigen heersers. In Ezra vaardigt Cyrus een decreet uit dat verbannen Joden toestaat terug te keren naar Jeruzalem en de tempel te herbouwen, en latere Perzische koningen — Darius, Artaxerxes — financieren en beschermen het werk. Het boek Ezra bewaart het papierwerk: koninklijke memoranda, archiefonderzoeken, schatkistbevelen.

Dat verslag heeft een getuige van buitenaf. De Cyruscilinder, een kleidocument in het bezit van het British Museum, vermeldt hoe Cyrus zichzelf presenteert als een hersteller van tempels en een terugbrenger van ontheemde volken na de inname van Babylon in 539 v.Chr. Het zegt niets specifieks over Juda, en het is keizerlijke propaganda in plaats van neutrale verslaggeving. Maar het bevestigt het beleidspatroon dat de Bijbelschrijvers beschrijven, en daarom beschouwen historici de terugkeer uit ballingschap als goed verankerd en niet louter als devotioneel.

De tweede Perzische draad is Esther. Het boek speelt zich af in Susa, tijdens de heerschappij van een koning die de Hebreeuwse tekst Ahasveros noemt, meestal geïdentificeerd met Xerxes I. Het onderwerp is een Joodse minderheid binnen een Perzisch rijk, bedreigd door een decreet waartegen geen beroep mogelijk is, gered door interventie aan het hof. God wordt nooit genoemd in de Hebreeuwse tekst van Esther. De verlossing wordt verteld door middel van timing, moed en omkering — wat deels de reden is waarom het boek zoveel gewicht heeft gekregen voor Joodse gemeenschappen die onder andermans wetten leven, en waarom het Poerimfeest eraan herinnert.

Daniël voegt een derde draad toe. Daniël dient onder Babylonisch en vervolgens Perzisch bestuur, en zijn visioenen beschrijven een opeenvolging van rijken waarin Medië en Perzië direct voorkomen. Daniël is ook waar het Perzische materiaal van de Bijbel omstreden wordt: de visioenen gebruiken symbolische dieren en getallen, en uitleggers zijn het al twee millennia oneens over hoe ver ze reiken voorbij de oude wereld.

Dat brengt ons bij de passage die het vaakst wordt geciteerd in modern commentaar. Ezechiël 38 noemt Perzië onder de bondgenoten van Gog, een coalitie die tegen Israël optrekt "in de laatste jaren". Omdat Perzië Iran is, leest een grote hoeveelheid populaire profetische literatuur dit als een voorspelling van het huidige Iraanse beleid. Bij die lezing horen drie kanttekeningen. Ezechiël noemt volkeren, geen moderne staten, en de andere namen in de lijst — Gomer, Bet-Togarma, Kus, Put — worden door verschillende geleerden verschillend geïdentificeerd. De passage geeft geen data. En de kerk heeft een lange, slechte geschiedenis in het toewijzen van profetische tijdsschema's aan actuele krantenkoppen, om ze vervolgens stilletjes te herzien. Christenen kunnen Ezechiël 38 als Schrift beschouwen zonder te beweren te weten welke nieuwscyclus het beschrijft.

De vierde draad is degene die het vaakst wordt gemist: Iran staat in het Nieuwe Testament. Handelingen 2 noemt Parthen, Meden en Elamieten onder degenen die in Jeruzalem waren met Pinksteren en de apostelen in hun eigen taal hoorden spreken. Perzischsprekende gelovigen zijn aanwezig op het eerste publieke moment van de kerk. Het christendom in de regio is geen import uit het koloniale tijdperk; de Kerk van het Oosten was eeuwen voor de islam al gevestigd op Perzisch grondgebied.

En er is een tegenwoordige tijd. De grondwet van Iran erkent Armeense en Assyrische christelijke minderheden, terwijl bekering van de islam in de praktijk als een strafzaak wordt behandeld: de rapporten over religieuze vrijheid van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken documenteren arrestaties, vervolgingen en gevangenisstraffen voor leden van huiskerken, van wie de meesten bekeerlingen zijn. Christelijke organisaties die in de regio werken, melden consequent groei in die ongeregistreerde kerken, hoewel de aantallen schattingen zijn, niet onafhankelijk kunnen worden gecontroleerd in Iran, en sterk variëren per bron. GOD News rapporteert ze als claims van de organisaties die ze doen, niet als vastgestelde cijfers.

Samengelezen wijst het Bijbelse materiaal over Perzië naar iets specifieks. Het toont God die handelt door een rijk dat hem nooit heeft beleden, een minderheid beschermt die geen wettelijke status had, en Perzischsprekenden op de eerste dag in de kerk verzamelt. Dat is een moeilijker, beter verhaal dan profetische rekenkunde — en het is de reden dat christenen die voor Iran bidden, moeten bidden voor de mensen daar, niet voor de vervulling van een schema.