Wat vaststaat
Definitie
Vervangingstheologie (supersessionisme) stelt dat God, omdat veel Joden Jezus niet aanvaardden, de roeping en beloften van Israël overdroeg aan de kerk, die het 'nieuwe Israël' werd.
Geschiedenis
Vormen ervan verschijnen bij vroegchristelijke schrijvers vanaf de tweede eeuw en werden in een groot deel van de kerkgeschiedenis dominant. Het voedde de beschuldiging van 'godsmoord' en eeuwen van anti-Joodse prediking en wetgeving.
Herbezinning
Na de Holocaust namen veel kerken — katholiek en protestants — uitdrukkelijk afstand van de gedachte dat God het Joodse volk heeft verworpen.
Waar mensen verschillen
- Sommige theologen onderscheiden harde vervangingstheologie van 'vervullings'-visies die Israëls hoop in Christus voltooid zien, maar minachting voor Joden afwijzen.
- Palestijns-christelijke theologen bekritiseren soms christelijk zionisme als de tegenovergestelde fout; vervangingstheologie afwijzen betekent niet dat men elk politiek standpunt onderschrijft.
Bijbelse reflectie
De kerk is niet Israëls vervanger, maar een ingeënte zuster. Met verdriet belijden we de vruchten die vervangingsdenken in de kerkgeschiedenis droeg, en kiezen we de houding van Paulus: 'wees niet hoogmoedig, maar vrees' (Romeinen 11:20).
Bijbelgedeelten: Romeinen 11:1, 17–29; Efeziërs 2:11–22
Vragen van lezers
Waarom wijst GOD News vervangingstheologie af?
Omdat Paulus leert dat God Zijn volk niet heeft verstoten (Romeinen 11:1–2, 29), en omdat deze leer historisch antisemitisme heeft gevoed.
Is iedere criticus van Israël een vervangingstheoloog?
Nee. Kritiek op regeringsbeleid is een andere vraag dan de theologische positie van het Joodse volk.
Bronnen
Verwante uitleg
Romeinen 9–11 en de olijfboomAntisemitisme en de kerkGods verbond met IsraëlAlle uitlegpagina's