Jeruzalem: al een Joodse meerderheid in het jaar van Herzl

Jerusalem. Vanuit Yafo een kleine 70 kilometer met de auto. Weer een ander stuk van Israël waarover talloze interessante verhalen te vertellen zijn.

De stad waar veel van onze christelijke en joodse geschiedenis werd geschreven en waar de (politieke) islam ook een "claim" op denkt te hebben als Heilige Stad en waarvan de Arabieren die zich Palestijnen noemen ook een claim hebben als hoofdstad van hun "land".

In het jaar dat Theodor Herzl "Der Judenstaat" publiceerde, had Jeruzalem al een Joodse meerderheid. Uit de cijfers van 1896 blijkt een totale bevolking van 45.420 personen, van wie er 28.112 Joods, 8.748 christelijk en 8.560 islamitisch waren. De burgemeester was een moslim en de gouverneur van het gebied was Mehmed Tevlik Bey, een Ottomaan.

Voor de kritische lezer: dit zijn geen cijfers van een "Zionistisch ministerie", maar gegevens uit het onafhankelijke statistische jaarboek/almanak "Calendar of Palestine" van datzelfde jaar.

De gehele regio Palestina (delen van het huidige Israël, Libanon, Syrië en Jordanië) had destijds maar amper 500.000 inwoners. Dunbevolkt en met vele kilometers onbewoond land, met meer zand dan groen, zonder noemenswaardige moderne infrastructuur of economie. Hier en daar enkele dorpen met een gemengde bevolking van oorspronkelijke Joden (waaronder Judea en Samaria), Bedoeïenen, christenen, Armenen en moslims.

Toevallig maakten in dat jaar de gebroeders Lumière de allereerste filmbeelden van het dagelijkse leven en markten in dit gebied, zodat we een redelijke indruk hebben van dit gebied.

Voor de TikTokkers van deze wereld:

Het toen nieuw ontstane zionisme was niet van plan om een nieuwe hoofdstad te creëren. Jerusalem was al een voornamelijk Joodse stad. Maar ooit in 637 veroverd door de Arabieren die de gehele regio tot en met Noord-Afrika koloniseerden. De oorspronkelijke Joodse bevolking had daardoor geen gelijkwaardig burgerschap, maar moest extra belasting betalen, zich onderwerpen en had sociale beperkingen. Ze leefden in wat we nu een apartheidsstaat zouden noemen.

Ze moesten zelfs in sommige gebieden (onder kalief al-Mutawakkil) gele badges, gele gordels, gele tulbanden of mantelranden dragen in de negende eeuw om zich te onderscheiden van de moslims.

Waar zagen we dat ook alweer later terug?

Het zionisme was alleen maar een streven naar zelfbeschikking voor de Joden op de plek die zij al duizenden jaren bewoonden en vereerden en waarnaartoe zij zich wereldwijd bij het gebed richtten. De hoofdstad van hun thuisland.

Het is – ook nu – de enige plek op aarde die alle Joden als hun thuis kunnen beschouwen.

Het Ottomaanse (Turkse) koloniaal-islamitische rijk bestuurde de stad vanuit de verte. Geen enkele Arabische staat heeft er ooit zijn regering gevestigd – niet daarvoor en niet daarna. De islam kende immers al twee heilige steden: Medina en Mekka en – sterker nog – de naam Jerusalem komt niet voor in de koran.

De naam Jeruzalem daarentegen komt in de Bijbel (en de Tanach/de Joodse geschriften) ongeveer 800 keer voor. De naam Jeruzalem duikt voor het eerst op in het Bijbelboek Jozua (Jozua 10). Daarvoor heette het Salem in de tijd van Abraham en Melchizedek (Genesis 14) en later Jebus, voordat koning David de stad (de vesting Sion) rond 1000 voor Christus tot de hoofdstad van zijn koninkrijk Juda maakte en later opgevolgd werd door zijn zoon Salomo. De Joden werden rond 586 voor Christus wederom verdreven door de Babyloniërs onder Nebukadnezar de Tweede.

Toen Mohammed in 632 overleed, was de Tempelberg een open, grotendeels verlaten plateau met louter (Joodse) ruïnes. De Rotskoepel (Dome of the Rock) werd pas decennia na zijn dood, tussen 688 en 691, gebouwd. Op de overblijfselen van een Romeinse tempel (van de Romeinse kolonisator Hadrianus) en de verwoeste Eerste en Tweede Tempel van Salomo.

Hoe hij vanaf deze Rotskoepel kon opstijgen na de Nachtreis is me dus een raadsel. Maar ik laat me graag voorlichten.

De claim dat Jerusalem ook een heilige stad voor de moslims zou zijn, kwam pas later.

Hoe dat uitwerkte?

Zet de televisie maar aan of lees een krant.