Wat weten we uit bronnen?
De belangrijkste bronnen zijn de vier evangeliën in het Nieuwe Testament. Maar er zijn ook bronnen buiten de Bijbel: de joodse historicus Flavius Josephus noemt Jezus en zijn broer Jakobus in zijn Antiquitates, en de Romeinse senator Tacitus schrijft rond 116 over de terechtstelling van "Christus" onder Pontius Pilatus. Historici verschillen van mening over de interpretatie, maar het bestaan van Jezus en zijn kruisiging onder Pilatus worden vrijwel niet meer betwist.
Het begin: Bethlehem en Nazareth
Jezus werd rond 4 v.Chr. geboren, waarschijnlijk in Bethlehem in Judea, en groeide op in Nazareth, een dorp in Galilea in het huidige Israël. Hij kwam uit een eenvoudig timmermansgezin en werd opgevoed in het joodse geloof: de synagoge, de Thora en de jaarlijkse reis naar de tempel in Jeruzalem bepaalden zijn wereld. Zijn moeder Maria en zijn voedstervader Jozef horen tot de meest vertrouwde namen van het christendom.
Zijn prediking in Galilea
Rond zijn dertigste jaar begon Jezus openbaar op te treden. Zijn boodschap was het koninkrijk van God: nabij, binnen handbereik, voor wie eenvoudig en vertrouwend gelooft. Hij sprak in gelijkenissen die het dagelijks leven van vissers, boeren en tollenaars gebruikte, genas zieken volgens de evangeliën en koos twaalf discipelen die hij uitzond. Grote scharen volgden hem aan het Meer van Galilea, op de bergen en in de dorpen.
Zijn prediking was joods van wortel: hij zette zich af tegen opgeblazen religieuze regels, niet tegen de Thora. Hij hield de grote wetten liefde tot God en liefde tot de naaste als het alles omvattende samenvattend (Matteüs 22:37-40).
Kruisiging onder Pontius Pilatus
Rond het jaar 30 trok Jezus naar Jeruzalem voor het paschafeest. Zijn optreden in de tempel en de toenemende schare rond hem brachten hem in conflict met zowel de tempelautoriteiten als de Romeinse bezetter. De Romeinse landvoogd Pontius Pilatus beval zijn terechtstelling door kruisiging — een executiemethode die het Romeinse Rijk bewust schandaleus maakte.
De opstanding: wat de Bijbel zegt
De evangeliën vertellen dat Jezus op de derde dag uit de dood is opgestaan en dat zijn leerlingen hem zagen — eerst de vrouwen bij het graf, later de discipelen. Dit geloofsovertuiging werd de kern van de christelijke boodschap: de dood is niet het laatste woord. Historici bestuderen de opstandingsverkondiging als de motor achter de snelle groei van de eerste gemeente; of zij zelf in de opstanding geloven, laat de geschiedenis aan ieders eigen geloof over.
Christenen geloven verder dat Jezus de beloofde Messias is — de Gezalfde die het Oude Testament voorzegtelt — en dat hij, zoals het evangelie van Johannes het formuleert, God zichtbaar maakte in een menselijk leven. Wie daar nieuwsgierig naar is, kan daar het beste beginnen bij de evangeliën zelf: vier relatief korte boeken over één leven.
Wat betekent dit vandaag?
Jezus van Nazareth is geen figuur uit een ver verleden. Zijn levensloop loopt door het land Israël: van Nazareth over het Meer van Galilea naar Jeruzalem — plekken die vandaag nog te bezoeken zijn en waarover we in ons nieuws blijven berichten. En zijn navolging vormt tot vandaag de grootste geloofsbeweging ter wereld.
Hoe het christendom ontstondWie was Paulus?Lees ons nieuws uit Israël en de wereldOnze redactionele missie
Veelgestelde vragen
Wie was Jezus van Nazareth?
Een joodse prediker uit Galilea in de eerste eeuw, wiens leven en volgelingen het christendom vormden. Christenen geloven dat hij de beloofde Messias en de Zoon van God is; historici bestuderen hem als een historische figuur van wie de beweging goed documenteerd is overgeleverd.
Waar en wanneer leefde Jezus?
Jezus werd rond 4 v.Chr. geboren, waarschijnlijk in Bethlehem, en groeide op in Nazareth in Galilea, in het huidige Israël. Zijn openbare optreden viel rond de jaren 28-30 van onze jaartelling, onder de Romeinse keizer Tiberius en de landvoogd Pontius Pilatus.
Bestaan er bronnen over Jezus buiten de Bijbel?
Ja. De joodse historicus Flavius Josephus noemt Jezus en zijn broer Jakobus in zijn Antiquitates, en de Romeinse senator Tacitus schrijft rond 116 over de terechtstelling van "Christus" onder Pontius Pilatus. Samen met de evangeliën vormen ze het bronnenmateriaal waarop historici zich richten.
Wat geloven christenen over Jezus?
Christenen geloven dat Jezus de beloofde Messias is en dat God hem uit de dood heeft opgewekt. Zijn dood wordt gezien als vergeving van zonden en zijn opstanding als overwinning op de dood — de kern van de christelijke boodschap, vastgelegd in het Nieuwe Testament.